Διαφάνεια αμοιβών από 1η Νοεμβρίου: τι αλλάζει για εργαζόμενους και επιχειρήσεις
Ο νόμος 5316/2026 για τη διαφάνεια αμοιβών ισχύει από 1/11. Τι δικαιούνται υποψήφιοι και εργαζόμενοι και τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις.
Από την Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026 ισχύουν στην Ελλάδα νέοι κανόνες διαφάνειας αμοιβών και ίσης αμοιβής, που αφορούν τους εργοδότες του ιδιωτικού τομέα. Για πολλούς εργαζόμενους η αλλαγή θα φανεί πρώτα στις αγγελίες και στις συνεντεύξεις, ενώ για τις επιχειρήσεις σημαίνει νέα γραφειοκρατία και, κυρίως, την ανάγκη να μπορούν να εξηγήσουν πώς διαμορφώνουν τους μισθούς τους. Παρακάτω θα βρείτε μια πρακτική περίληψη. Είναι γενική ενημέρωση και όχι νομική συμβουλή.
Τι είναι ο νέος νόμος και από πότε ισχύει
Το πλαίσιο προκύπτει από τον νόμο 5316/2026, ο οποίος ενσωματώνει στο ελληνικό δίκαιο την ευρωπαϊκή οδηγία 2023/970. Ο νόμος τέθηκε σε ισχύ στις 6 Ιουλίου 2026, όμως οι περισσότερες υποχρεώσεις εφαρμόζονται από την 1η Νοεμβρίου 2026, ώστε να υπάρξει ένα μικρό διάστημα προετοιμασίας.
Το υπουργείο Εργασίας έχει εκδώσει σχετική εγκύκλιο. Σύμφωνα με αυτήν, όλοι οι εργοδότες, ανεξάρτητα από τον αριθμό των εργαζομένων τους, πρέπει να διαμορφώνουν και να εφαρμόζουν μισθολογικές δομές που διασφαλίζουν ίση αμοιβή για ίση εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Δηλαδή το μέγεθος της επιχείρησης δεν λειτουργεί ως δικαιολογία: ούτε η μικρή επιχείρηση με λίγους εργαζόμενους εξαιρείται από την αρχή αυτή.
Τι αλλάζει για όσους ψάχνουν δουλειά
Η πιο άμεση αλλαγή αφορά τη διαδικασία πρόσληψης. Οι εργοδότες πρέπει να δίνουν στους υποψήφιους πληροφορίες για την αμοιβή πριν από την πρώτη συνέντευξη. Επιπλέον, δεν επιτρέπεται να ρωτούν τους υποψήφιους για το ιστορικό των αποδοχών τους.
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι:
- μπορείτε να ζητήσετε εξαρχής το εύρος αμοιβής της θέσης και να το συγκρίνετε με άλλες προσφορές·
- δεν χρειάζεται να απαντήσετε στο «πόσο παίρνατε στην προηγούμενη δουλειά», αφού η ερώτηση δεν επιτρέπεται·
- οι διαπραγματεύσεις θα στηρίζονται περισσότερο στην αξία της θέσης και λιγότερο στον προηγούμενο μισθό σας.
Αν σας ρωτήσουν κάτι τέτοιο, καλό είναι να κρατήσετε σημείωση ή γραπτή επικοινωνία. Μπορεί να φανεί χρήσιμη αργότερα.
Τα δικαιώματα όσων εργάζονται ήδη
Για τους εργαζόμενους, ο νόμος ενισχύει το δικαίωμα ενημέρωσης. Οι εργοδότες πρέπει να παρέχουν στους εργαζόμενους και στους εκπροσώπους τους στοιχεία ανά κατηγορία για όσους κάνουν την ίδια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Έτσι μπορείτε να δείτε αν η αμοιβή σας βρίσκεται κοντά σε αυτή των συναδέλφων σας με παρόμοιο αντικείμενο.
Αν θεωρείτε ότι υπάρχει άνιση μεταχείριση, υπάρχουν δύο δρόμοι:
- Διοικητική οδός. Δημιουργήθηκε ειδική διοικητική διαδικασία για καταγγελίες σχετικά με μισθολογικές διακρίσεις.
- Δικαστική οδός. Η εγκύκλιος διευκρινίζει ότι προβλέπεται δικαίωμα πλήρους αποζημίωσης για όσους επηρεάζονται από άνιση αμοιβή.
Σημαντική είναι και η προστασία από αντίποινα: οι εργαζόμενοι προστατεύονται από αντίδραση ή δυσμενή μεταχείριση επειδή διεκδίκησαν την ίση αμοιβή τους. Πριν κάνετε οποιαδήποτε ενέργεια, μπορείτε να ζητήσετε τη γνώμη δικηγόρου εργατικού δικαίου ή της αντίστοιχης συνδικαλιστικής οργάνωσης.
Τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις τώρα
Για τους εργοδότες, το πρώτο βήμα είναι να τεκμηριώσουν γραπτά το πώς πληρώνουν. Απαιτείται η τήρηση γραπτών μισθολογικών δομών, με σαφή αναφορά στα στοιχεία αμοιβής κάθε κατηγορίας εργαζομένων. Το υπουργείο έχει δημοσιεύσει υπόδειγμα μισθολογικής δομής και πρακτικά εργαλεία, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν αφετηρία, ειδικά για μικρές επιχειρήσεις χωρίς τμήμα ανθρώπινου δυναμικού.
Μια λογική σειρά ενεργειών είναι η εξής:
- Καταγράψτε τις θέσεις εργασίας και ομαδοποιήστε όσες είναι ίδιας ή ίσης αξίας.
- Ορίστε αντικειμενικά κριτήρια αμοιβής, όπως ευθύνη, δεξιότητες, προσπάθεια και συνθήκες εργασίας.
- Ελέγξτε τις υπάρχουσες αμοιβές. Αν εντοπιστούν αδικαιολόγητες διαφορές, οι εργοδότες πρέπει να καθορίσουν τα απαραίτητα διορθωτικά μέτρα και να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητά τους.
- Προσαρμόστε τις αγγελίες και τη διαδικασία συνέντευξης, ώστε να δίνεται το εύρος αμοιβής και να μη ζητείται το μισθολογικό ιστορικό.
- Ορίστε εσωτερική διαδικασία για τα αιτήματα των εργαζομένων, με υπεύθυνο και εύλογες προθεσμίες απάντησης.
Το κόστος της αμέλειας δεν είναι αμελητέο. Σύμφωνα με ανάλυση της DLA Piper, τα πρόστιμα κυμαίνονται από 300 έως 50.000 ευρώ ανά παράβαση, με πρόσθετα μέτρα σε περίπτωση υποτροπής. Το ακριβές ύψος σε κάθε περίπτωση εξαρτάται από τα όσα προβλέπει ο νόμος και από την κρίση των αρμόδιων αρχών.
Συμπέρασμα
Η διαφάνεια αμοιβών δεν είναι απλώς μια νέα υποχρέωση συμμόρφωσης. Αλλάζει τον τρόπο που συζητιέται ο μισθός, από την αγγελία μέχρι την ετήσια αξιολόγηση. Οι εργαζόμενοι αποκτούν περισσότερα εργαλεία για να γνωρίζουν και να διεκδικούν, ενώ οι επιχειρήσεις που θα οργανώσουν έγκαιρα τις μισθολογικές τους δομές θα αποφύγουν προβλήματα και θα φανούν πιο αξιόπιστες στην αγορά εργασίας. Για συγκεκριμένες περιπτώσεις, η ενημέρωση από λογιστή, νομικό σύμβουλο ή το υπουργείο Εργασίας παραμένει η ασφαλέστερη επιλογή.
Τα άρθρα υγείας και άσκησης έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν τη συμβουλή ειδικού.
